Ĉi-somere mia edzino kaj mi vojaĝis al Slovakio por partopreni en SES. Dum tiu renkontiĝo mi ĉeestis prezenton de E@I, la organizaĵo kiu aranĝis la renkontiĝon. Dum tiu prezento min kontentige multe suprizis la multegaj projektoj kiujn ili jam faris, nun faras kaj jam planas fari. Alia afero kiu plaĉis al mi estis la kompetenteco de la E@I-uloj, kio jam rimarkeblis en la aranĝo de bona SES. Parto de la prezento kiu ŝokis min estis ĉio kio temis pri la financado de la projektoj. Ilia financostrategio limiĝas al subvenci-petado.

E@I estas tre interesa organizaĵo, ne pro ĝi mem ĉar ĝi estas asocio sed pro ĉio kio okazas ĉirkaŭ ĝi.

Ĉirkaŭ E@I estas antaŭ ĉio reto da homoj kiuj formas realan konversacian reton, kies konversacio disvolviĝas precipe en retpoŝtlisto. Malantaŭ tiu reto da homoj estas kelkaj entreprenoj kiuj ebligas al kelkaj E@I-uloj estigi sian bonstaton ĉirkaŭ E@I. E@I havas trajton, la internacieco, kiu, mi ne scias, kiom multe troviĝas en la homoj kiuj konsistigas la reton ĉirkaŭ E@I. Tio ĉi multe gravas ĉar internacieco malfortigas realan konversacian reton tial ke en internacia logiko antaŭ ĉio estas la nacio, kies reprezentantoj la personoj estas. Espereble en tiu reto da personoj (E@I-uloj) dank’ al interagado vivas transnacieco en kiu antaŭ ĉio estas tiuj personoj kun kiuj oni konstruas kaj interagas ĉiu-tage, tio estas, la reala komunumo.

Ja subvencipetado estas tre malbona ekonomia strategio por la supervivado de ĉiu ajn organizaĵo sed ĉi-kaze kio plej gravas estas la supervivado de tiu reto da homoj ĉirkaŭ E@I. La supervivado de tiu reto da homoj postulas ke ili prenu sian identecon kiel tiun de la transnacia komunumo formita ekskluzive de ties membroj prenante sorton de diĝita cionismo kaj malkovrante ke nur disvolvante aŭtonoman komunuman ekonomion( tio estas estigante kolektive la bonstaton per entreprenoj kiuj konkuru en la tutmonda merkato) ĝi povas “havi estontecon” kiel plena transnacia komunumo, kun identeco kiu povas elteni premon de la naciismo, kies lasta rimedo internaciismo estas, de la medio kaj la centrifuganta logiko kiu trudas la dependecon de ties membroj al ekonomiaj strukturoj netransnaciaj kaj ajnokaze fremda al ilia konversacia vivo. fine ni nur tenas tiujn identecojn kiuj eksplikas nin, kio ne eblas se la identeco ne rilatas al la estigo de nia propra bonstato.

Ĉi-kuntekste mi trovas interese traduki al Esperanto la 12 paŝojn (De reto al fileo) kiuj estas resumo de la kiberpunka sperto kaj 7 jaroj de indiana konstruado. Ja el la kiberpunka asocio naskiĝis la indiana fileo.

1. Ĉu estas komunumo?: la komunumoj stariĝas, oni ne kreas ilin, por ke ekzistu la bazo de komunumo devas esti rekono kaj interago. Partopreni en sama loko aŭ havi komunajn interesojn ne signifas esti parto de la sama komunumo. Tiel ke la unua paŝo estas demandi vin ĉu via reto estas parto de komunumo aŭ ne. Ne gravas la grando, komunumo el tri membroj povas kreski, mil personoj respondante la samajn enketojn, spamante sin per la statuso de facebook aŭ uzante la saman TTT-servon tutsimple ne formas komunumon.
2. Propra spaco: se estas semo de komuna identeco, klopodu kultivi ĝin. Retpoŝtlisto estas simpla kaj facila maniero havi pli profundajn konversaciojn kaj komenci diskuti kaj lerni kune.
3. Blogo por ĉiu. La retpoŝtlisto (aŭ novaĵgrupo aŭ io ajn) transformos baldaŭ la debatojn en komentojn al konversacioj inter blogoj, tiuj ĉi tendencos ludi novan rolon: Unuflanke en ili stariĝos temoproponoj kiuj poste fariĝos konversaci-temoj en la listo, aliflanke En ili aperos resumoj de la konkludoj farante ilin publikaj. Tio ĉi estas bela procezo en kiu gravas ke ĉiuj interagu, la rilato kun la ekstera medio gravas tiom kiom la grupa konversacio por alveni al interkonsentoj kaj evolui.
4. blogkolektilo por ĉiuj. Alveninte al difinita punkto, se vere estas komunumo, la ni ekestos sola. Estas la momento kolekti la blogojn kaj montri la konversacion kiel tuton per blogkolektilo kiel lasindias.info. Ekde tiu ĉi momento la komunumo ekzistos publike, kreiĝos vi en la ekstera rigardo, kio alportos novajn membrojn kaj malfermos novajn debatojn.
5. Meti vizaĝon al si. En la evoluo de komunumo kaj en la disvolvo de konfido inter ties membroj tre gravas la ĉeestaj renkontiĝoj. Kiam la geografia disiĝo estas granda renkontiĝi ĉiuj samfoje ne estas facile, sed favori al renkontiĝoj de du aŭ tri membroj de la reto estas eĉ pli malfacile. Tio ĉi estas tre grava ĉar praktike ĝi helpas mildigi tion perfortan de la virtuala komunikado, kiu esas samtempe tre intima sed en kiu neniam mankas ne sufiĉe nuancitaj mesaĝoj…danĝera kombinaĵo.
6. Identec-dokumento. Unu el la aferoj plej gravaj, nun ni konscias pri tio, de la kiberpunka movado estis la pratiko de aparta tradicio: la identec-dokumento. Temis pri teksto kiun oni renovigis ĉiujare kaj kiu resumis la atingitajn interkonsentojn, tio kion ni lernis kune. Tial ke la kiberpunka asocio estis kiberaktivisma grupo, tiu ĉi dokumento komencis per analizo de la socipolitika situacio kaj la socia sekvo de la Interreto kaj finis per serio da prov-ideoj kiuj signis la agadon dum la jaro (kaj oni ĝin korektis antaŭ la fino de la jaro). Kio vere gravas ne estis la dokumentoj en si mem, sed la praktiko interkonsenti kaj klarigi, alkutimigi nin diri laŭtvoĉe la pliprovokajn ideojn kaj alveni post ilia diskutado al komunaj punktoj kaj laborplanoj.
7. Tempo, tempo kaj pli da tempo. Komunumo ne maturiĝas nur ĉar ni tion deziras. La tempo estas tre grava kaj ludas niafavore: ĝi malproksimigos la malplej interesiĝintajn, estigas komplicecojn, plialtigas kaj la reciprokan kaj la kolektivan konon kaj ebligos al ĉiu akordigi kun la komunumo siajn proprajn viv-planojn. La tempo ebligos al ni lerni la du fundamentajn viv-lecionojn de la konversaciaj komunumoj:
   • Ne ĉiuj al la sama loko. La plurarkio estas la bazo de la konversaciaj komunumoj. ne ĉiuj devas konsenti ĉiam pri ĉio. Necesas nek alveni al interkontento nek estigi malabundon serĉante ununuran sintenon per voĉdonadoj. Pratiki kaj alkutimiĝi al la plurarkio estas fundamente por alveni al la fileo, krom esti riĉiganta kaj liberiganta sperto en si mem. Ne temas pri intensigo de la individuismo, male, temas pri lernado esti komunumo kaj tenado de kundividita identeco kun aliaj, de la ĉiutaga praktiko de la tuta sendependeco de ĉiu.
   • La celo estas nek esti pli nek daŭri kune sed lerni pli. La malnova logiko de la ŝtata reprezentado igas ke oni konsideru grupon pligrava se ĝi havas pli da membroj, tio estigas deziron kreski ajnkoste aŭ almenaŭ ioman streĉiĝon pro eviti la foriron de tiuj kiuj jam estas membroj. Ĉe la limo, la logiko instigata de la reprezentado estas tiu de prozelitisma sekto: facile eniri, emocia ĉantaĝo je eliro. Por ke komunumo maturiĝu, ĝi devas funkcii tute male: eniro devas esti interkonsento inter kiuj jam estas ene kaj la eliro devas esti facila kiel pro simpla deziro apartiĝi. Por apartiĝi, portempe aŭ definitive, oni ne devas klarigi kaŭzojn. Oni ne povas postuli klarigojn kiuj multfoje ne ekzistas. La grupo ne devas enmiksiĝi en la animstaton de siaj membroj nek fari el apartiĝintoj herezulojn. Ni estas en konversacia komunumo kaj estas neniu minaco kaze ke iu ne deziras daŭrigi la konversacion.
8. Defini sin per la konversacioj kaj la lernado. Se la grupo maturiĝas, iom post iom vi ekkonscios pri tio ke kio gravas estas la sperto de la kolektiva lernado, kvankam la grupo povus esti difinita sur agado en pli malpli difinita loko. La kiberpunka asocio estis kiberaktivisma grupo, kio implicis fari kampanjojn kiuj pro sia propra logiko tendecis rifuĝiĝi en la landojn, tio estas ke pro ĝia kiberaktiveco ĝi havis nacian kaj internacian logikon ( fakte oni konis la grupon kiel la hispanajn kiberpunkojn), sed ne transnacian. Tamen kiam ni ekkonciis pri tio ke kio nin vere interesis estis la konversacio en si mem, tio kion ni lernis kaj debatis kune, la parporto kaj la loĝloko de ĉiu tute ne gravis kaj la difino de la eblaj membroj neniam estis nacia sed tutmonda. Poste ni lernis ke la vera limo estas la lingvo kaj ke nur kundividante tre proksimajn kaj interkompreneblajn lingvojn la sperto povis teni sian freŝecon kaj riĉigantan interagadon je egaleco.
9. Kuraĝigi subgrupajn iniciatojn kaj kundividi rakontojn. La plurarkia vivo instruas kuraĝigi anstataŭ riproĉi aŭ suspekte rigardi tion ke ene de la grupo naskiĝu subgrupoj kun projektoj kaj propraj tendencoj. Estas en tiuj subgrupoj kie ekestos pligranda konfido kaj novaj tipoj de kompromiso. Tio kio gravas estas kundividi la sperton kaj meti ĝin en la komunan konversacion. El subgrupoj en la kiberpunka asocio naskiĝis malsamaj spertoj kaj grupoj, kiel Formigues Elèctriques kaj tio ne malhelpis la membrecon de iliaj kreantoj en la kiberpunka asocio.
10. La granda salto. La granda salto okazas kiam en la konversacia komunumo naskiĝas unu aŭ pluraj entreprenoj konsistigitaj komence nur de menbroj, kaj difinita sur la sama identeco, de la patrinkomunumo. La ŝlosilo estas kompreni ke tiuj ĉi iniciatoj estas parto de la komunumo sed samtempe ili estas destinitaj esti la embrio de novtipa komunumo. La naskiĝo de entrepreno signifas ke ene de la ĝenerala frateco de la grupo naskiĝis unu a pluraj subgrupoj kiuj sentas sin pretaj por la egaleco, por administri malabundon kaj ideale funkcii kiel entrepreno laŭ la principo de indiferenteco.
11. Malsama logiko. La ŝlosila momento, la plej malfacila el la tuta procezo alvenas. La subgrupo kiu formas la entreprenon devas fariĝi la centro de komunumo potencigita per entreprenoj.
12. Fileo-konscienco. Post la tuta grandega vojaĝo ni havos la koron de nov-veneciisma fileo: transnacia reala komunumo, kun logiko, matureco kaj historio de komunumo, potencigita per demokratiaj entreprenoj. Ne gravas esti malmultaj aŭ multaj, ne gravas atingi, baldaŭ aŭ ne, ioman enspez-fluon, kio gravas estas ke la komunumo havos ekonomion sur kiu bazi difinitan viv-manieron, kio igas ke por ĝiaj membroj la longa vojaĝo valoru la penon. Kaj eĉ tiel, oni ne devas kontentiĝi, oni devas rigardi antaŭen ambicie kaj dezire. La vojaĝo de la fileoj nur komencas…

La ĵusa lanĉo de kiberio kaj la pripensoj de Andrea Monticue pri la Interreto kaj Esperanto instigis min paroli pri retiketo.

Retiketo estas la aro da konvencioj laŭ kiuj oni devas konduki en virtualaj spacoj. Tiu ĉi termino populariĝis ekde publikigo en 1995 de la dokumento RFC 1855, “Netiquette Guidelines” sed oni jam ĝin uzadis almenaŭ ekde 1988 en USENET.

Tiuj ĉi unuaj konvencioj enfokusiĝis je la plioftaj sistemoj antaŭ al la naskiĝo de la TTT-o: novaĵgrupoj, retpoŝt-listoj kaj grupoj…klopodante minimumigi la sekvojn de la troloj donante norman interkonsentitan bazon al la estroj de la grupoj por forigi mesaĝojn en publikaj diskutoj.

Principoj de baza retiketo en blogoj

Spaco kiu estis aparte grava rilate la retiketon estis la blogsfero, kie la komento-sistemoj havas multajn trajtojn komunajn al la novaĵgrupoj kaj USENET.

La retiketo en la blogoj fontas el la apliko de tri principoj: suvereneco de la aŭtoro, komplementeco de la komentoj kaj vereco de la identeco de la komentanto.

• Principo de suvereneco de la aŭtoro: La interago okazas inter blogoj ne en la blogoj. La komentoj en la blogoj estas spaco de partopreno en la kreaĵo aŭ la argumentado de aliaj, tial, malakcepti aŭ forigi komentojn ne estas cenzuro. Malsame al USENET aŭ la tradicia gazetaro, en la blogsfero neniu administrando havas la povon senigi iun ajn je la eblo malfermi blogon aŭ devigi iun ajn fermi lian blogon, kio ja estus cenzuro. Blogo kaj ĝiaj afiŝoj estas kreaĵoj de ĝia aŭtoro kiu prenas sur sin la kostojn de ĝia teknika funkciado kaj donas la eblon al aliaj komplementi ĝin per iliaj komentoj. La aŭtoro sekve havas la tutan legitimecon decidi kiuj komentoj komplementas kaj kiuj ne.
• Principo de komplementeco de la komentoj: La komentoj estas komplemento al la informo aŭ argumentado de la afiŝo, ili ne estas anstataŭaĵo de la propra blogo por la komentantoj, tial:
  1. Ne estas loko por komentoj kiuj, ekster-teme, klopodas fojon post fojo trudi debaton aŭ eksintenon de la aŭtoro kiu ne estis starigita aŭ kiu jam ne diskuteblas
  2. Komento ne povas esti pli longa ol la afiŝo kiun ĝi komentas. Eĉ mapli se ĝi estas unu el la unuaj publikigitaj. Se la komentanto bezonas pli da spaco li devas skribi tion en sia propra blogo referecante per ligilo la prikomentitan afiŝon por interagi per respurado. Se oni ne agas tiel, oni povas konsideri ĝin troleca kaj malakcepti ĝin sendepende de ĝia enhavo aŭ aŭtoro.
  3. La komentoj devas ĝenerale respekti bazan retiketon de la virtuala komunikado, heredaĵo de la malnovaj BBS sed tute aplikindaj en la blogoj: Ne senkreditigoj, insultoj aŭ argumentoj ad hominem, ne misuzi majusklojn (krioj), ne komenti sin mem fojon post fojo (komento-bombardo), Ne bildoj aŭ misgustaj esprimoj, ktp.
• Principo de vereco de la identeco de la komentanto kiu konsilas konsideri trolado ne nur tiujn komentojn kun senkreditigoj, insultoj aŭ argumentoj ad hominem sed ankaŭ:
  1. la komentojn suspektindajn je nura promoci-celo de retejo, persono aŭ grupo, sendepende ĉu ili estas ekster-temaj aŭ ne.
  2. La komentojn faritajn de la sama persono per malsamaj kromnomoj ŝajnigante konversacion aŭ interkonsenton neekzistantan kaj ĝenerale trompa identec-anstataŭo.
  3. Ĝenerale ĉiun anonimecan komenton ĉar la aŭtoro ne estas membro aŭ konato de la komunumo responsa pri la blogo kaj li subskribis per identeco kiu ne ebligas respondon de la legantoj en alia loko propra de la komentanto( ĉu blogo,ĉu uzantopaĝo, ĉu vikio, ktp.)

Komence bonas rememorigi ke la naci-ŝtatoj ne ĉiam ekzistis ĉar pro nia eduko en la naciaj lernejoj por kelkaj malfacilas eĉ pensi ke iam ne estis naciŝtatoj: Jes antaŭ la naciŝtatoj estis reĝaj familioj kaj antaŭ la imperiismo estis dinastiaj politikoj. La naciŝtatoj aperis kaj etendiĝis precize ĉar la malnovaj lokaj kolektivaj identecoj ligitaj al la religio kaj al la agrara kaj metia produktado jam ne reprezentis kontentige la socian reton kiu produktis la pliparton de la politika, socia kaj ekonomia agado kiu difinis la medion de la homoj.

La forlaso de la realaj komunumoj en kiuj ĉiuj konis sin vizaĝe kaj nome por brakumi la patrujon, imagita komunumo en kiu oni ne konis la aliajn persone, estis multekosta kaj malfacila procezo. Eble tio kio plej helpis tiun procezon estas la fakto ke en tiu momento la forlaso de la realaj komunumoj por brakumo de la patrujo ne signifis tutan forlason kaj rompo de/kun la realaj komunumoj, ja la pligranda parto de la personoj tiutempe havis siajn realajn komunumojn ene de la limoj kiujn la preskapitalismo per la lingvo kaj la mapoj asignis al la naciŝtatoj.

Dum la naskiĝo kaj unuaj jaroj de la imagitaj komunumoj (nacioj) kiuj nun formas la puzlo-mondon la kolizio inter tiu kaj la realaj komunumoj ne estis forta, la brakumo de la unua ne tute signifis la tutan forlason de la dua. Ja tiutempe tiuj kiuj havis parton de siaj realaj komunumoj ekster la limoj de la nacioj estis la regantoj de tiuj nacioj kiuj tute ne zorgis ĉar la konstruataj kaĝoj tute ne koncernis ilin.

La alveno de la Interreto kaj la ebeniĝo de la mondo

La alveno de la Interreto kaj la ebeniĝo de la mondo tute ŝanĝis la aferon. Dank’ al la Interreto ni komencis amikiĝi kaj koni aliajn personojn kiuj loĝis en aliaj malsamkoloraj kaĝoj, tio estas en aliaj nacioj. La ebeniĝo de la mondo, tio estas la plifaciliĝo translokiĝi el unu kaĝo al alia dank’ al plirapidaj kaj precipe plimalmultekostaj transportiloj. Tio ĉi spite la interkaĝan sistemon: la viza sistemo.

Resume hodiaŭ niaj realaj komunumoj kaj la estigo de nia bonstato tute ne akordiĝas kun la limoj de la kaĝoj: la landlimoj. Hodiaŭ la brakumo de la patrujo estas tuta forlaso kaj rompo kun la niaj realaj komunumoj.

Sekve la demando estas simpla: Ĉu vi forlasus/rompus kun viajn amikojn kaj viajn familianojn (tiujn kiujn vi konas vizaĝe kaj nome) kiuj ne loĝas aŭ ne naskiĝis en via sama kaĝo favore al la nacio, al kunnacianoj kiujn vi eĉ ne unu fojon vidis?.

Eĉ ne necesus havi amikojn aŭ familianojn ekster la limoj de la kaĝo kie ni naskiĝis aŭ loĝas. La ideo mem kredi ke naskiĝloko aŭ lingvo kunfratigas nin kun personoj kiujn ni eĉ ne konas estas naŭza kaj tutcerte ne bonintenca.

Ni jam respondis kaj tial ni ekkonstruis la fileon. Necesas enboatiĝi kaj vidi la nacion de for.

IKEF estas asocio kiu okupiĝas pri Ekonomio kaj Komerco. En ĝi membras entreprenistoj, kies ĉefa celo estas disvastigi Esperanton. Sekve ili nenion konstruas, ili volas konvinki ĉiujn pri la taŭgeco de Esperanto kaj enkonduki ĝin per la Naci-ŝtatoj (Universalisma pensmaniero) anstataŭ ekkonstrui tion kion la reala komunumo bezonas. Same okazas pli ĝenerale kiam oni parolas pri entreprenismo kadre de la Naci-ŝtato. La entrepenistoj de tiu medio nur estas sentaŭguloj, pajacoj de la Politikistoj kiuj utilas al la cirko. Tial ni en la Indioj enkondukis la adjektivon gildaj. Do unue ju pli malproksime de la ŝtato des pli bone kaj due veraj entreprenistoj (gildaj entreprenistoj) konstruas.

Alveninte al tiu ĉi konkludo mi komencis serĉi tiujn kiuj en Esperantio konstruas kaj en tiu serĉado mi trovis du entreprenojn: Studio GAUS kaj Kreanto. En la listoj de realigitaj projektoj de tiuj ĉi entreprenoj estas pluraj projekto kiuj malsamgrade estas celitaj al komunumo sed ne reala kiu proksimas al realeco ( tiuj kiuj vojaĝas al E-renkontiĝoj, Tiuj kiuj esperantumas en la reto, resume tiuj kiuj ofte renkontiĝas per Esperanto). Unue estus bone respondi al la demando kiuj estas gildaj entreprenistoj?:

Ni nomus gildaj entreprenistoj tiujn entreprenistoj kiuj:

• Kreas entrepenojn por labori en ili kaj ne por spekuli per ili farante el la financrondoj veran negocmodelon kaj el la estonta akcivendado la ĉefan celon de sia laboro.
• Enfokusigas sian laboron komprenante ke la varoj kaj la servoj, kiuj estas ofertataj en la merkato, estas portantoj de mondoj, sociaj projektoj kaj moralaj rigardoj.

Sekve en ilia entreprena projekto ili estigas nature la socian bonstaton kiu estas produkto de ĉiu honesta kaj daŭriglebla entrepena projekto.

La dua demando ĉu malantaŭ la du supre menciitaj entreprenoj estas gildaj entreprenistoj? estas respondenda ĝuste de tiuj kiuj estas malantaŭ tiuj entreprenoj kaj mi eĉ farus plian demandon: kiom ili proksimas al ekonomia demokratio?.